Chỉ trong vòng chưa đầy một năm qua ba cuốn sách "Nỗi buồn chiến tranh" (tiểu thuyết), "Nhặt xác em chất chồng bảo tàng" (thơ) và "Chuyện với Thanh - Lời kể mới về ánh sáng" (truyện kể) đã không chỉ gây làn sóng tranh luận mà còn gây “cơn bão” phẫn nộ trong dư luận xã hội Việt Nam, mọi tầng lớp.
Điều đáng nói là cả cuốn sách này đều được Hội nhà văn Việt Nam vinh danh. “Nỗi buồn chiến tranh” được Hội nhà văn Việt Nam “tiến cử” là một trong những tác phẩm tiêu biểu của nền văn học nghệ thuật Việt Nam trong 50 năm kể từ ngày giải phóng Miền Nam, thống nhất đất nước; "Giải thưởng Tác giả trẻ năm 2025" đã trao cho tập thơ "Nhặt xác em chất chồng bảo tàng"; “Chuyện với Thanh-Lời kể mới về ánh sáng” được chính Nhà xuất bản Hội Nhà văn ấn hành và quảng bá.
Sputnik đã phỏng vấn ông Nguyễn Minh Tâm, nhà phân tích các vấn đề chính trị-xã hội, nguyên Giám đốc Trung tâm thông tin và khoa giáo, Bộ Công An Việt Nam về chủ đề này. Câu chuyện xoay quanh vấn đề trách nhiệm của Hội nhà văn Việt Nam và các cơ quan liên quan.
Những điểm chung của 3 cuốn sách
Sputnik: Kính chào nhà phân tích Nguyễn Minh Tâm! Chỉ trong vòng chưa đầy một năm qua, dư luận ở Việt Nam đã bùng nổ tranh luận và cả sự phẫn nộ đối với nội dung 3 cuốn sách "Nỗi buồn chiến tranh" (tiểu thuyết), "Nhặt xác em chất chồng bảo tàng" (thơ) và "Chuyện với Thanh - Lời kể mới về ánh sáng" (truyện kể). Ông có thể cho biết ý kiến của ông về 3 cuốn sách này?
Nhà phân tích Nguyễn Minh Tâm, nguyên Giám đốc Trung tâm thông tin và khoa giáo, Bộ Công An Việt Nam:
Có thể nói, chưa đầy một năm qua cả nước đã chứng kiến 3 sự kiện dậy sóng. Điểm chung đầu tiên của ba sự kiện này đều liên quan đến tác phẩm văn học. Đó là "Nỗi buồn chiến tranh" (tiểu thuyết), "Nhặt xác em chất chồng bảo tàng" (thơ) và "Chuyện với Thanh - Lời kể mới về ánh sáng" (truyện kể). Điểm chung thứ hai là 3 sự kiện này đều có liên quan đến một tổ chức. Đó là Hội Nhà văn Việt Nam. Trong đó, NXB Hội Nhà văn Việt Nam là một tổ chức trực thuộc hội này. Điểm chung thứ ba là cả 3 cuốn sách kể trên đều có một số nội dung xuyên tạc lịch sử, bịa đặt, gán ghép đối với nhân vật lịch sử, sử dụng một số dữ liệu lịch sử không được xác minh và ngôn ngữ thể hiện phi văn hóa, tầm thường hóa, đi ngược lại với các nguyên tắc "chân, thiện" mỹ" của văn học nói chung và văn học cách mạng nói riêng.
Trách nhiệm của Hội nhà văn và các cơ quan liên quan
Sputnik: Ông có bình luận gì về trách nhiệm của Hội nhà văn Việt Nam?
Nhà phân tích Nguyễn Minh Tâm, nguyên Giám đốc Trung tâm thông tin và khoa giáo, Bộ Công An Việt Nam:
Nếu như việc thu hồi giải thưởng "Tác phẩm văn học, nghệ thuật biểu diễn Việt Nam tiêu biểu, xuất sắc sau ngày đất nước thống nhất" đối với Bảo Ninh và "Giải thưởng Tác giả trẻ năm 2025" đã trao cho tập thơ "Nhặt xác em chất chồng bảo tàng" của tác giả Lâu Văn Mua chưa thể làm yên lòng dư luận thì việc xuất bản cuốn "Chuyện với Thanh - Lời kể mới về ánh sáng" đã trở thành giọt nước tràn ly khiến dư luận người dân tiếp tục phẫn nộ. Nguyên nhân dễ hiểu. Đó là cuốn "Chuyện với Thanh - Lời kể mới về ánh sáng" chứa đựng một số nội dung và cách dùng ngôn từ mang tính xúc phạm đến Chủ tịch Hồ Chí Minh, lãnh tụ của dân tộc Việt Nam, Người được UNESCO vinh danh là Anh hùng giải phóng dân tộc và Danh nhân văn hóa thế giới.
Trong khi đó thì Hội Nhà văn Việt Nam là tổ chức được Đảng và Nhà nước giao nhiệm vụ, là nơi tập trung tinh hoa của nền văn học nước nhà. Cho dù Hội Nhà văn Việt Nam có rút kinh nghiệm, có biện bạch, đính chính kiểu gì đi chăng nữa thì họ vẫn không thể chối bỏ trách nhiệm liên quan trực tiếp của họ khi đã để xảy ra 3 sai phạm liên tiếp chỉ trong vòng chưa đầy một năm.
Có thể bạn quan tâm:
TINH BỘT NGHỆ NGUYÊN CHẤT BÀ BA - XỨ NGHỆ
Và việc diễn ra những sai phạm như vậy khiến mọi người đặt dấu hỏi đối với Bộ Văn hóa Thông tin Thể thao cũng như đối với Ban Tuyên giáo và Dân tộc về việc thực thi chức năng lãnh đạo,định hướng và quản lý trong lĩnh vực văn hóa - nghệ thuật.
Vì vậy, đã đến lúc phải có các biện pháp xử lý nghiêm khắc, quyết liệt hơn đối với các rác phẩm.
"Rác tinh thần" thì sẽ rất khó dọn
Sputnik: Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch yêu cầu dừng phát hành, thu hồi cuốn sách "Chuyện với Thanh - Lời kể mới về ánh sáng", đồng thời yêu cầu làm rõ trách nhiệm của các tổ chức, cá nhân liên quan đến những sai sót trong quá trình xuất bản.
Ngày 10/6, Nhà xuất bản Hội Nhà văn ra thông báo dừng phát hành và thu hồi "Chuyện với Thanh – Lời kể mới về ánh sáng" (tác giả Nguyễn Thành Nam), sau khi sách nhận nhiều phản ánh về nội dung. Theo nhà xuất bản, thời gian qua, cuốn sách do đơn vị này ấn hành nhận được sự quan tâm của đông đảo bạn đọc, các nhà nghiên cứu, chuyên gia và cơ quan báo chí. "Bên cạnh những ý kiến ghi nhận, đã có nhiều ý kiến phản ánh, góp ý liên quan đến một số nội dung lịch sử, dữ liệu và cách diễn đạt trong tác phẩm".
Nhưng đó là cách “chữa cháy”. Theo ông, cần phải làm gì để những “rác phẩm” (xuyên tạc lịch sử, đánh tráo khái niệm...) không xuất hiện trong công chúng và vì sao điều này rất quan trọng và cần thiết?
Nhà phân tích Nguyễn Minh Tâm, nguyên Giám đốc Trung tâm thông tin và khoa giáo, Bộ Công An Việt Nam:
Điều quan trọng hơn hết là cần thực thi cơ chế phòng ngừa từ sớm, từ xa, không để những "rác phẩm" kiểu này ra đời, được người dọc "săn tìm", và thu hồi ngay tức khắc để tránh hậu họa về sau chứ không thể sự việc diễn ra rồi mới chạy theo để "dọn rác".
"Rác vật chất" dù to đến đâu, nguy hại đến đâu thì vẫn có thể dọn được. Nhưng "rác tinh thần" thì sẽ rất khó dọn đấy.
Cần nhớ đến nhận xét của một vị tướng hàng đầu trong Quân đội Nhân dân Việt Nam rằng: Nếu lịch sử của đất nước bị xuyên tạc, bị đánh tráo, bị lật đổ thì các thế hệ sau sẽ phải dùng máu để viết lại cho đúng.
Đó là lời cảnh báo "lạnh gáy" đối với thế hệ chúng ta đấy!
Sputnik: Xin cảm ơn ông!
Lời cảnh báo "lạnh gáy" đối với thế hệ chúng ta